على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3751

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نقرس ( neqres ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آماسى دردناك در بندهاى دست و پا . نقره ( neqre ) ا . پ . كراويا و نانخواه . نقره ( noqre ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سيم خالص گداخته كه انفغده نيز گويند . و سستى در اعضا . و هر چيز سپيد . و نقرهء خام : سيم خالص بىغش و نرمى و صافى و پاكيزگى . و نقرهء خنگ زرتشتى : آفتاب . و نقرهء شاخدار : سيم خالص بىغش . نقره‌گين ( nogre - gin ) ص . پ . منسوب به نقره و سيمين و مفضض . نقرى ( naqar ) ا . ع . عيب و غيبت . و بنات نقرى : زنانى كه هر كس بر ايشان گذرد عيب كنند آن را . و قول امراة لزوجها : مربى على بنى نظرى و لا تمر بى على بنات نقرى اى مربى على الرجال الذين ينظرون و لا تمر بى على النساء اللواتى يعبن من مربهن : يعنى مرا نشان ده بمردهايى كه نگران و خواهان زنند و نشان مده بزنهايى كه براى هر كس عيبى مىآورند . و نيز نقرى : دعوت بعضى دون بعضى . يق : دعوتهم النقرى : يعنى دعوت كردم بعضى از ايشان دون بعضى را ، بر خلاف دعوتهم الجفلى يعنى دعوت كردم همهء آنها را . نقريس ( neqris ) ص . ع . دليل نقريس : راهنماى ماهر با جودت راى . نقريس ( neqris ) ا . ع . طبيب حاذق ماهر بسيار دقيق . نقرئى ( noqra'i ) ص . پ . منسوب به نقره و سيمين . نقز ( naqz ) م . ع . نقز الظبى فى عدوه نقزا و نقزانا ( از باب نصر ) : برجست آن آهو در دويدن . نقز ( noqz ) ا . ع . چاه . نقز ( naqaz ) و ( neqz ) ا . ع . ستور ريزه و لاغر . و مردم فرومايه . نقز ( naqaz ) و ( naqez ) ا . ع . لقب و پاچنامه . نقز ( naqez ) ا . ع . آب صاف و خوشگوار . نقزان ( naqaz n ) م . ع . نقز نقزا و نقزانا . ر . نقز . نقس ( naqs ) ا . ع . عيب و فسوس . و جرب و گرو خارش . ج : انقس . نقس ( naqs ) م . ع . نقس بالوبيل الناقوس نقسا ( از باب نصر ) : زد بوبيل ناقوس را . و نقس زيدا : عيب كرد و فسوس نمود زيد را . و نقس فلانا : لقب گذاشت فلان را . نقس ( neqs ) ا . ع . مداد و سياهى دوات . ج : انقاس . نقش ( naqc ) ا . ع . نگار . ج : نقوش . و صمغ اندك و نابسته . و خرماى خشك در انبان نهاده . و آب بر آن پاشيده . نقش ( naqc ) م . ع . نقشت الشئ نقشا ( از باب نصر ) : نگار كردم آن چيز را به دو رنك و يا رنگها . و نقش جاريته : گاييد كنيزك خود را . و نقش الفدق : خار زد خوشه خرما را تا زود رطب گردد . و نقش الفدق ( مجهولا ) : پديد آمد در آن خوشهء خرما چند نقطهء از رطب شدن . و نقش الشوكة : بيرون آورد آن خار را با منقاش . و نقش عن الشئ : بنهايت آشكار كرد آن چيز را . و نقش مربض الغنم : پاك و پاكيزه كرد خوابگاه گوسپندان را از خار و خاشاك و جز آن . نقش ( naqc ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نگار و رنگهاى گوناگون و توخش و تصوير و رسم و ترسيم و صورت و شبيه صورت و شكل . و بخت و طالع . و داو بازى نرد كه بر وفق مراد آيد . و خالهاى گنجفه و جز آن كه نيز بر وفق مراد باشد . و جنسى از سرود قوالان كه وضع كردهء خراسانيانست . و نقش به حرام و يا نقش حرام : كسى كه داراى قد و قامت موزون باشد ولى بيكاره و تنبل بود . و نقش بر آب : هر چيز بىثبات . و نقش بر آب زدن : محو كردن و بر طرف ساختن . و نقش بر آب كشيدن : كار عبث و بىحاصل كردن . و نقش بستن : آفريدن و تصوير كردن و تصور و تخيل نمودن . و نقش بىغبار : دعايى كه مظلوم دربارهء ظالم كند . و نقش پرگار كن : همهء مخلوقات . و نقش پرمور : شان عسل و خانهء زنبور . و نقش خاك گوهرى صورت : مردم اصيل و نجيب و صالح . و نقش دوختن : زردوزى كردن . و نقش ديوار : سرگشته و آشفته و حيران . و نقش قندهار : صورت خوب و دلكش . و نقش كالحجر و يا كالنقش فى الحجر : چيزى كه مندرس نمىشود و زايل نمىگردد و هميشه باقى مىماند . و نقش كل : عرش . و نقش نيك : زمان نيك و مساعد . و خوش نقش : مرد بختيار و خوش‌بخت . و بد نقش : بدبخت كه در هيچ‌كارى روزگار با وى مساعدت نمىكند . نقش‌آباد ( naqc - b d ) ا . پ . مىتند و گزنده . نقش‌باز ( naqc - b z ) ص . پ . كسى كه با وقوف و هوشيارى و دانايى قمار مىكند . نقش‌بازى ( naqc - b zi ) ا . پ . فريبندگى و حيله‌بازى . نقشبان ( naqcb n ) ا . پ . نام شهرى در اران . نقش بر آب ( naqc - bar - b )